نقشهی راه تردد در خیابانهای پایتخت ۱۴۰۴؛ راهنمای کامل طرح ترافیک و دوربینها ۱۴۰۴
راهنمای جامع ساعات تردد، سهمیههای فصلی و جریمههای طرحهای ترافیکی تهران
همه آنچه باید درباره «طرح ترافیکی تهران» و استفاده از سهمیه ۲۰ روزه، وضعیت پنجشنبهها و شرایط «محدودیت تردد طرح از درب منزل» بدانید.
دید سوم – اجتماعی | رانندگی در تهرانِ امروز، فراتر از مهارت رانندگی، نیازمند «مدیریت هوشمند زمان و مکان» است. در آذر ۱۴۰۴، با نظارتهای تمامدیجیتال و دوربینهای پلاکخوان که در جایجای شهر کاشته شدهاند، عبور بیخبر از خیابانهای پایتخت میتواند هزینهی گزافی روی دستتان بگذارد. اگرچه اکثر شهروندان تهرانی با کلیات ماجرا آشنا هستند، اما برای هموطنانی که از سایر شهرها به تهران سفر میکنند یا کسانی که کمتر به مرکز شهر میروند، مواجهه با دو نوع طرح ترافیک متفاوت در تهران میتواند گیجکننده باشد. این گزارش، با آنالیز دقیق نقشههای ترافیکی و آخرین تغییرات، مسیر امن و بدون جریمه را برایتان ترسیم میکند.
دو محدودهی متفاوت؛
مرزهای «طرح ترافیک اصلی» و «طرح زوج و فرد» کجاست؟
برای مدیریت ترافیک سنگین پایتخت، تهران به دو حلقهی جغرافیایی تو در تو تقسیم شده است. شناخت دقیق مرزهای این دو محدوده، اولین قدم برای دوری از جریمههای ناخواسته است.
- حلقهی اول (طرح ترافیک اصلی): این همان محدودهی مرکزی و قدیمی تهران است که شامل خیابانهای شلوغی مانند مطهری، شوش، کارگر و ۱۷ شهریور میشود (خط آبی در نقشه). در این محدوده، هیچ سهمیهی رایگانی وجود ندارد. هر بار ورود به این ناحیه، مستلزم پرداخت عوارض است.
- حلقهی دوم (طرح زوج و فرد): این محدوده که رسماً «طرح کنترل آلودگی هوا» نامیده میشود اما همچنان میان مردم با نام «زوج و فرد» شناخته میشود، وسیعتر است (خط قرمز در نقشه). مرزهای آن از شمال به بزرگراه همت، از جنوب به بزرگراه بعثت، از شرق به بزرگراه امام علی (ع) و از غرب به بزرگراههای نواب و چمران میرسد. تفاوت اصلی اینجاست که در این محدوده، شما فرصت تردد رایگان (سهمیه فصلی) دارید.
شکارچیان نامرئی؛ دوربینها دقیقاً کجا کمین کردهاند؟
برخلاف تصور قدیمی که دوربینها فقط در ورودی خیابانهای اصلی نصب شدهاند، آنالیز نقشهی دوربینهای ترافیکی تهران در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که یک «کمربند نظارتی» دورتادور محدودهی زوج و فرد کشیده شده است. همانطور که در تصویر نقشه مشاهده میکنید، دوربینهای پلاکخوان (نقاط سبز رنگ) دقیقاً روی بزرگراههای مرزی متمرکز شدهاند:
- مرز شمالی: بزرگراه همت
- مرز جنوبی: بزرگراه بعثت
- مرز شرقی: بزرگراه امام علی (ع)
- مرز غربی: بزرگراههای نواب و چمران
این یعنی هیچ راه فرعی یا «کوچه پسکوچهای» برای ورود پنهانی به محدوده وجود ندارد. علاوه بر این، لایهی دوم دوربینها در تقاطعهای داخلی و مرز طرح ترافیک اصلی (خط آبی رنگ) مستقر هستند تا تردد بین دو محدوده را نیز رصد کنند.
پنجشنبههای فریبنده؛ مراقب ساعات طرح باشید
یکی از نکاتی که حتی برخی رانندگان باسابقه را هم به اشتباه میاندازد، وضعیت تردد در روزهای پنجشنبه است. قانون ساده است:
- طرح ترافیک اصلی: در روزهای پنجشنبه لغو است و ورود به هستهی مرکزی شهر آزاد است.
- طرح زوج و فرد: در روزهای پنجشنبه همچنان فعال است.
طرح زوج و فرد، پنجشنبهها از ساعت ۶:۳۰ صبح آغاز و تا ساعت ۱۳:۰۰ ادامه دارد. پس اگر مسافر هستید یا خرید آخر هفته در تهران را دارید، برای اینکه پنجشنبهها بدون کسر سهمیه یا جریمه در شهر تردد کنید، باید بدانید که ورود به محدودهی زوج و فرد تا ساعت ۱ ظهر مشمول قوانین طرح است.
روزهای شنبه تا چهارشنبه، هر دو طرح ترافیک از ساعت ۶:۳۰ تا ۱۸:۰۰ فعال هستند.
سهمیهی فصلی؛ ۲۰ روز تردد رایگان چگونه کار میکند؟
برای اینکه در یک نگاه تمام اطلاعات ضروری شامل ساعات، سهمیهها و مبالغ جریمه را مرور کنید، اینفوگرافی زیر را مشاهده کنید. جزئیات آن بدین شرح است:
سیستم هوشمند شهرداری برای خودروهای پلاک تهران، در هر فصل (سه ماه)، ۲۰ روز تردد رایگان در محدودهی «طرح زوج و فرد» در نظر گرفته است. این عدد برای خودروهای پلاک شهرستان ۱۵ روز است.
نکتهی کلیدی اینجاست که استفاده از این سهمیه در محدودهی زوج و فرد نیازی به رزرو ندارد و به محض ورود شما (به شرطی که وارد طرح ترافیک اصلی نشوید)، سیستم بهصورت خودکار یک روز از سهمیهی شما کسر میکند. اما مراقب باشید؛ اگر سهمیهی شما تمام شود و حساب «تهران من» شارژ نداشته باشد، جریمهای حدود ۱۶۸ هزار تومان در انتظارتان خواهد بود.
شاید بپرسید بهترین استراتژی برای استفاده از این ۲۰ روز چیست؟ رانندگان حرفهای، این سهمیه را به چشم یک «کپسول اکسیژن» برای روزهای اضطراری میبینند، نه مجوزی برای ترددهای روزمره و غیرضروری. آنها این فرصت را برای روزهای وسط هفته که ترافیک سنگین است و حملونقل عمومی کلافهکننده میشود، ذخیره میکنند. اشتباه رایج بسیاری از شهروندان این است که سهمیه را در همان هفتههای اول فصل تمام میکنند و در ماه سوم که معمولاً حجم کارهای اداری و شخصی بیشتر میشود، مجبور به پرداخت هزینههای مضاعف میشوند. مدیریت این سهمیه، دقیقاً مثل مدیریت بودجهی خانوار، نیازمند آیندهنگری است.
شرایط اضطراری؛ وقتی طرح «محدودیت تردد از درب منزل» اجرا میشود
قوانین سهمیهای مربوط به روزهای عادی با هوای سالم است. اما وقتی شاخص آلودگی هوا قرمز میشود و کمیتهی اضطرار تشکیل جلسه میدهد، قانون سختگیرانهی «محدودیت تردد از درب منزل» فعال میشود. این طرح به این معنی است که رانندگان بر اساس پلاک خودرو، فقط روزهای زوج یا فرد میتوانند از خودرو استفاده کنند. این محدودیت شامل کل شهر تهران میشود.
در این وضعیت:
- سهمیهی رایگان فصلی بیاعتبار میشود.
- محدودهی طرح به کل سطح شهر تهران گسترش مییابد.
- تنها ملاک تردد، رقم آخر پلاک است.
در روزهای تقویمیِ زوج (شنبه، دوشنبه، چهارشنبه) فقط خودروهای با پلاک زوج و در روزهای فرد (یکشنبه، سهشنبه، پنجشنبه) فقط پلاکهای فرد حق تردد دارند. جریمهی نقض این قانون در روزهای آلوده سنگینتر است و معمولاً با جریمهی ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومانی اعمال میشود.
امتیازات ویژه برای ساکنان محدودهی طرح ترافیک و خودروهای پاک
اگر محل سکونت شما داخل یکی از محدودههای طرح ترافیک اصلی یا زوج و فرد قرار دارد، قانونگذار تسهیلاتی برایتان در نظر گرفته است. با ثبت اطلاعات ملکی در سامانه «تهران من»، میتوانید از ۵۰٪ تخفیف در عوارض بهرهمند شوید. علاوه بر این، ساکنان مجازند یکبار قبل از ساعت ۹:۰۰ صبح از محدوده خارج و یکبار بعد از ساعت ۱۶:۰۰ وارد محدوده شوند، بدون اینکه هزینهای بپردازند. همچنین داشتن «معاینه فنی برتر» برای تمام خودروها، امتیازی است که ۳۰٪ تخفیف روی تعرفهی عوارض اعمال میکند.
/ مهدی ترکمان اسدی
